ගුවන් සේවිකාවන් අත් දෙක පිටිපස්සට කරගෙන ඉන්නේ ඇයි? මුන බලලා හිනා වුනාට, අත් පිටිපස්සට කරන් කරනදේ ගොඩක් දෙනෙක් දන්නේ නැහැ.

ප්ලේන් එකකට නගිනකොටම දොර ළඟ ඉන්න ගුවන් සේවිකාවන් , ලස්සනට හිනාවෙලා අපිව පිළිගන්නවා.හැබැයි ඒ වෙලාවට එයාලගේ අත් දෙක තියෙන්නේ කොහෙද කියලා කවදාහරි සැලකිල්ලෙන් බලලා තියෙනවද?

අත්දෙක දෙපැත්තෙන් පේන්නෙත් නැහැ, ඒවගේම ඉස්සරහට බැඳගෙන ඉන්නවා පේන්නෙත් නැහැ.ඒ මොකද, ගුවන් සේවිකාවෝ හැමෝම කරන්නේ අත් දෙක පිටිපස්සට කරගෙන ඉන්න එක. බැලූ බැල්මට හිතෙන්නේ ඒක විනය පෙන්වන නිකන්ම ඉරියව්වක් විතරයි කියලා.

ඇත්තටම මමත් මුලින් හිතුවේ ඒක එයාර්ලයින් ට්‍රේනින් එකෙන් පුරුදු කරන ආචාරශීලී පුරුද්දක් විතරයි කියලා. ඒ කියන්නේ අත් දෙක පිටිපස්සට තියාගත්තම යම් පිළිවෙළක් පේනවනේ. හැබැයි මේ ඉරියව්ව පිටුපස තියෙන ඇත්තම කතාව අපි හිතාගෙන හිටපු දේට වඩා ගොඩක් වෙනස්. ඇත්තටම ඒක දැනගත්තම මට හිතුණේ “මේක නම් පුදුම වැඩක්” කියලා.

ඔවුන් අත්දෙක පිටිපස්සට කරගෙන ඉන්නේ අත්වල දෙයක් හංගගෙන.ඒක පුංචි උපකරණයක්. හරියට වාහන වල යතුරක් එහෙම නැත්නම් කාසියක් තරම් කුඩ ගැජට් එකක්.මේකට කියන්නේ Hand Tally Counter එකක් කියලා. සරලවම කිව්වොත් Clicker එකක්.බොත්තමක් ඔබන හැම පාරකම ඒ යන්ත්‍රය විසින් එක් ඉලක්කමක් එකතු කරනවා.

මගීන් ප්ලේන් එක ඇතුළට එනකොටත්, හැමෝම වාඩිවුණාට පස්සෙත් ඔවුන් මේක අනිවාර්යෙන්ම කරනවා. කැබින් එක දිගේ හිමින් ඇවිදින ගමන් අපි එක්ක හිනාවෙවී මේ බටන් එක ඔබනවා. එක මගියෙක් ඉන්නවා, ක්ලික්. තව කෙනෙක් ඉන්නවා, ක්ලික්. අපි හිතන්නේ ඔවුන් අපේ බෝඩිං පාස් එක බලලා සුහදව හිනාවෙනවා විතරයි කියලා. ඒත් ඇත්තටම ඒ තත්පරේ ඇතුළේ පවුන් කරන්නේ ඇතුළේ ඉන්න සැබෑ මගීන් ගාණ සජීවීව ගණන් කරන එක.

මේක ප්‍රසිද්ධියේ කතාබහට ආවේ ලෝක ප්‍රකට සිවිල් ගුවන් සේවා ප්‍රවීණයන් සහ හිටපු කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයන් මේ අභ්‍යන්තර කරුණු හෙළි කරන්න ගත්තට පස්සේ. ඇයි මේ සුපිරි ඩිජිටල් යුගයේත් මෙහෙම ඇනලොග් ක්‍රමයක් පාවිච්චි කරන්නේ කියලා ගොඩක් අයට ප්‍රශ්නයක් ආවා. සෙනඟ ගණන් කරන සාමාන්‍ය වැඩක් විතරක්ම නෙවෙයි.

මේක තේරුම් ගන්න නම් අපිම, ගුවන් සේවා මනෝවිද්‍යාව පැත්තෙන් මේ ගැන බලන්න ඕනේ.හිතන්නකෝ කෙනෙක් අතේ කවුන්ටරයක් තියාගෙන, ඔයා එන දිහා කෙළින්ම බලාගෙන බටන් ඔබ ඔබ ඉන්නවා කියලා. ඔයාට මොකක්ද දැනෙන්නේ? හරියට සත්තු වත්තක කූඩුවකට සත්තු ඇතුල් කරගන්නවා වගේ හැඟීමක් නේද? මිනිස්සුන්ට ඒකෙන් ලොකු අපහසුතාවක්, අමුතු බයක් දැනෙන්න පුළුවන්.

අත් දෙක පිටිපස්සට කරලා ඒක හැංගුවම ඒ අපහසුතාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙනවා. ඒක තනිකරම මගියාගේ හිත සන්සුන්ව තියන්න අනුගමනය කරන ඉරියව්වක්.මීටත් වඩා තීරණාත්මක ආරක්ෂක නීතියක් මේ පිටිපස්සේ තියෙනවා.ගුවන් යානයක බර සහ සමබරතාව (Weight and Balance) කියන්නේ ගුවන් නියමුවන්ට ගොඩක් වැදගත් ගණනය කිරීමක්.

ජාත්‍යන්තර ගුවන් නීතිවලට අනුව එක් මගියෙකුට නියමිත සාමාන්‍ය බරක් සලකනවා. ප්ලේන් එකක ගුරුත්ව කේන්ද්‍රය (Center of Gravity) සහ එන්ජින් පාලනය සකස් කරන්නේ ඒ මුළු බර නිවැරදිව දැනගෙනයි. ඊටත් වඩා බය හිතෙනම දේ තමයි "Positive Passenger Bag Match" කියන දැඩි ආරක්ෂක රීතිය.

ගේට්ටුවේ බෝඩිං පාස් ගාණයි, ප්ලේන් එක ඇතුළේ ඉන්න සැබෑ මගීන් ගාණයි අතරේ එක අංකයක හරි වෙනසක් තිබුණොත් මොකද වෙන්නේ? ඒ කියන්නේ මගියා නැතුව ඔහුගේ ගමන් මල්ල විතරක් ප්ලේන් එකේ යට කාගෝ එකේ තියෙනවා වෙන්න පුළුවන්. 1988 ලොකර්බි සිදුවීමෙන් පස්සේ ආපු නීතියක් තමයි කිසිම මගියෙක් නැතුව බෑග් එකක් විතරක් ප්ලේන් එකක යන්න බෑ කියන එක. මොකද අයිතිකාරයෙක් නැති බෑග් එකක පුපුරන ද්‍රව්‍යයක් උනත් තියෙන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා එක මගියෙක් හරි අඩු වුණොත්, මුළු ප්ලේන් එකේම බෑග් බාලා ආයේ මුල ඉඳන් පරීක්ෂා කරන්න වෙනවා. අන්න ඒ නිසයි දොර වහන්න කලින් අතින්ම ගණන් කරලා මේක තහවුරු කරගන්නේ.

තව දෙයක්, මම මේ කල්පනා කළේ… හැමදේම ස්කෑන් වෙන මේ කාලේ ඇයි තවමත් මේ වගේ සරල උපකරණයක්?

හේතුව තමයි තාක්ෂණය කියන දේ ඕනෑම වෙලාවක ෆේල් වෙන්න පුළුවන්.

සිස්ටම් එකක දෝෂයක් නිසා එක මගියෙක් මිස් වෙන්න පුළුවන්. නැත්නම් සර්වර් එක ඩවුන් වෙන්න පුළුවන්. ඒත් මිනිස් ඇසෙයි, අතින් ඔබන යාන්ත්‍රික ක්ලික් එකෙයි කවදාවත් බැටරි බහින්නේ නෑ.

ඒක කවදාවත් වරදින්නේ නැති (fail-safe) උපක්‍රමයක්.

ඊළඟට තියෙන අනිත් ප්‍රායෝගික කාරණාව තමයි ඉඩකඩ.

ගුවන් සේවා පුහුණු අත්පොත්වල මේකට කියන්නේ කාර්ය මණ්ඩලයේ විනය පෙන්වන නිල ඉරියව්ව (Professional Demeanor) කියලා. ගුවන් යානයක aisle එක, ඒ කියන්නේ අර මැදින් ඇවිදින පටු පාර කොච්චර හීනිද කියලා ඔබ දන්නවනේ. මිනිස්සු බෑග් එල්ලගෙන, ජැකට් දාගෙන දඟල දඟල යන්නේ. එතකොට ගුවන් සේවිකාවක් අත් දෙපැත්තට දාලා හිටියොත් කාගේ හරි ඇඟේ හැප්පෙන්න තියෙන ඉඩ වැඩියි.

අත් පිටිපස්සට කරගත්තම ඇඟ දෙපැත්තෙන් අඩුවෙනවා. එතකොට මගීන්ට බාධාවක් නැතුව තමන්ගේ සීට් එකට යන්න පුළුවන්.එපමණක් නොවෙයි, අත් පිටුපසට කරගෙන ඒ කුඩා ඉඩ දිගේ ගමන් කරන ගමන් ඔවුන් ආරක්ෂාව පිළිබඳ තවත් ගැඹුරු නිරීක්ෂණයක් කරනවා. මේක අපිට නොදැනුණාට ගුවන් සේවිකාවන් නිල වශයෙන් සිදුකරන අනිවාර්ය පරීක්ෂාවක්. ඔවුන් ඒකට කියන්නේ ABP Assessment කියලා. ඒ කියන්නේ, හදිසි අවස්ථාවකදී පිටවීමේ දොරක් අරින්න හරි අනිත් අයව බේරගන්න හරි පුළුවන් නිරෝගී මගීන් කවුද කියලා අඳුනගන්න එක. අත් පිටිපස්සට බැඳගෙන හිටියට ඔවුන්ගේ ඇස් නිකන් ඉන්නේ නෑ.

ඔයා දොරෙන් ඇතුල් වෙන තත්පර පහ ඇතුළත ඔවුන් ඔයාව උඩ ඉඳන් පල්ලෙහාටම බලාගන්නවා. කවුද බීමත්ව ඉන්නේ? කාටද බය වෙලා වගේ අසනීප පාටක් තියෙන්නේ? හදිසි සිදුවීමක් වුණොත් කලබල කරලා අනිත් අයවත් කරදරේ දාන්නේ කවුද?

ඒ වගේම තමයි, හදිසි අවස්ථාවකදී කිලෝග්‍රෑම් ගණනක් බර හදිසි පිටවීමේ දොරවල් තල්ලු කරලා අරින්න උදව් කරගන්න පුළුවන් ශක්තිමත් මගීන් ඉන්නේ කවුද කියලා ඔවුනේ ඔළුවේ සටහන් කරගන්නවා. උදාහරණයකට හමුදා, පොලිස් හෝ ක්‍රීඩකයෙක් වගේ පෙනුමක් තියෙන අය. අපි හිතනවා එයාලා හරිම නිස්කලංකව, ආචාරශීලීව අපිට සලකනවා කියලා.

ඒත් ඇත්තටම ඒ ලස්සන හිනාව ඇතුළෙන් දුවන්නේ තත්පරයෙන් තත්පරය ජීවිත බේරගන්න සූදානම් වෙන ලොකු ආරක්ෂක වැඩපිළිවෙළක්. සරල ආචාරශීලී බවක් පිටුපස මෙතරම් සංකීර්ණ ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණයක් තියෙන බව දැනගත් පසු සාමාන්‍ය ගුවන් ගමනක් වුවත් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කෝණයකින් පෙනෙන්න පටන් ගන්නවා නේද ?

අපි සාමාන්‍යයෙන් දකින හරිම සරල, සුළු දෙයක් පිටිපස්සේ, අපිට නොපෙනෙන මෙහෙම හිතාගන්නවත් බැරි මට්ටමේ සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියක් හැංගිලා තියෙන එක පුදුමයි නේද?

සමහරවිට අපේ නොදැනුවත්කම ඇතුළේ තමයි අපේ සම්පූර්ණ ආරක්ෂාවම රැඳිලා තියෙන්නේ.

CREDIT GOES TO RESPECTIVE OWNERS